Rozdział pierwszy. Jak od kołyski uczyć o Bogu

Drodzy Rodzice… Czy wiecie, że stowarzyszenie Rodzic Nauczycielem przy Bractwie Katechetycznym Nauki Chrześcijańskiej powstało, by przekazywać wam, współczesnym rodzicom katolikom, wiedzę o waszej roli domowych nauczycieli religii jako zadaniu przydzielonemu wam przez Boga? Program Rodzic Nauczycielem ma umacniać w was świadomość tego olbrzymiego obowiązku i ofiarowywać praktyczne rady służące jego realizowaniu. Wzywamy do działania nie kilku wybranych, lecz wszystkich rodziców katolików.

Kolejni papieże przekazują nam naukę Kościoła dotyczącą edukacji dzieci, szczególnie podkreślając rolę ogniska domowego jako kuźni charakteru i wzorców zachowań, a także dwojaką odpowiedzialność rodziców za nadzór fizycznego i duchowego dobra dziecka.

„Dlatego zaklinamy Pasterzy dusz, na wnętrzności Jezusa Chrystusa, by użyli wszystkich środków w naukach i katechizmach, i by słowem i pismami, szeroko rozrzucanymi, przypominali chrześcijańskim rodzicom ich najważniejsze obowiązki i przedstawiali nie tyle teoretycznie lub ogólnikowo, ile praktycznie i w szczegółach, ich pojedyncze obowiązki w zakresie religijnego, moralnego i obywatelskiego wychowania dzieci i, oprócz przykładu swego życia, najodpowiedniejsze metody do skutecznego jego urzeczywistnienia ” (1).

Kościół wskazuje poprzez wypowiedzi papieży nie tylko na trudy i obowiązki bycia rodzicem, lecz również na piękno i dostojeństwo tej sytuacji. Nie chodzi tu jedynie o zarobki czy prowadzenie gospodarstwa domowego, ale przede wszystkim o współpracę pary małżeńskiej z Bogiem w duchu stworzenia i trwania. Opieka nad istotą ludzką obdarzoną nieśmiertelną duszą jest zadaniem uświęconym. Sakrament małżeństwa przynosząc ze sobą obfite łaski pozwala małżonkom zaakceptować życiowe wyzwania z odwagą i pewnością siebie.

„Nie jest w pełni sprawiedliwym mówić o małżeństwie jako ciężarze spadającym na barki dwojga ludzi, jeśli nie będzie przy tym wspomniana niewyczerpana łaska i siła, która pozwala nieść ten ciężar, odkrywać jego prawdziwą lekkość, płynącą z niego radość i uświęcenie…”

„Łaska małżeństwa razem z łaską chrztu, Komunii świętej i pokuty staje się łaską cierpienia, wyrzeczenia, ekspiacji, odkupienia, przynosząc spokój i pogodę ducha. Jak każda łaska i krzyż jest ziarnem i ceną chwały” (2).

Święta Rodzina z Nazaretu stanowi nieprzemijający wzór dla kolejnych pokoleń budujących ogniska domowe. Józef cieśla wraz ze swą żoną Maryją podjęli się wychowania Dziecka powierzonego ich pieczy. Jako opiekunowie duszy stworzonej na obraz i podobieństwo Boże mieli przed sobą zadanie podobne do zadań współczesnych rodziców. W każdym zakątku świata rodzice mogą odczuć bliskość Matki Bożej i św. Józefa.

„Przede wszystkim są oni świętymi domowymi, świętymi rodzinnymi, którzy nie czynili nic ponad to, co zwykle czyni co dzień mąż i żona; lecz w codziennych swych zajęciach osiągnęli najwyższą świętość. Pani Nasza… przypomina każdej współczesnej matce, iż jej zadaniem jest budzić Chrystusa w swych dzieciach, kształtować je w sercu i umyśle na podobieństwo Chrystusa, czynić je tak dalece jak to tylko możliwe, Chrystusami. Józef zaś… ukazuje każdemu katolickiemu ojcu, że jego największym i najtrwalszym osiągnięciem nie jest jego firma ani dochody, ani przywództwo społeczne, lecz powodzenie w budowaniu prawdziwego domu i hojnym ofiarowywaniu swego czasu, umiejętności, energii na potrzeby rodziny, rodziny podobnej Rodzinie Świętej, przepełnionej pokojem i świętością” (3).

Jako rodzice będziecie obserwować fizyczny rozwój waszego dziecka, pomagać mu w stawianiu pierwszych kroków, słuchać pierwszych słów, wyszukiwać pierwszych prześwitów bieli na krawędziach dziąseł. Świadomi swojej odpowiedzialności za najwcześniejsze wrażenia z dzieciństwa, z tym większą uwagą nadzorujcie jego rozwój duchowy. Za sprawą waszych słów i przykładu wasze dziecko dowie się o Bogu, swoim Ojcu w niebie.

Nauczanie religii bezkonfliktowo wpasowuje się w codzienne życie każdej katolickiej rodziny. Dziecko, nim pójdzie do szkoły, jest waszym stałym towarzyszem, a jego działania i myśli stanowią odzwierciedlenie domowych wzorców i zwyczajów. Kształtowanie osobowości zaczyna się od dnia przyjścia na świat, będąc mieszanką wrodzonych możliwości danej osoby i wpływu, jaki wywiera na nią otoczenie. W atmosferze żywego katolicyzmu proces formowania charakteru z pewnością przyniesie pozytywne rezultaty.

„Pogłębiona wiara umacnia i odświeża poczucie osobistej odpowiedzialności. Należy dążyć do poszerzenia niezależności człowieka, aby jego wolność i odpowiedzialność nie zostały zdominowane przez osobowość. Istotą chrześcijańskiego domu jest duma jednostki z możliwości wykonywania prac dla siebie i innych, zwłaszcza członków rodziny” (4).

Nie zapominajcie, że to właśnie wy, rodzice, jesteście pierwszymi nauczycielami religii dla swojego dziecka. Aby wspomóc was w realizacji tego zadania, Bractwo Nauki Chrześcijańskiej wspiera ruch Rodzic Nauczycielem i przygotowuje dla was specjalne – zebrane w tej książce – broszury informacyjne (ojcom zalecamy lekturę rozdziału dziewiątego). Informatory te obejmują pierwszy okres rozwoju dziecka od narodzin do trzeciego roku życia, wspierając was w funkcji domowych nauczycieli religii.

„Aby prawidłowo wypełniać swoje obowiązki i prowadzić w domu działania zapobiegawcze, które pozwolą w przyszłości uniknąć przeważających obecnie działań naprawczych, rodzice powinni dysponować odpowiednimi materiałami, a do tego niezbędna jest im wiedza, z czym i w jaki sposób należy dziecko zapoznawać. Dobór materiałów w dużym stopniu zależy od możliwości dziecka oraz jego otoczenia i warunków życia. Należy zwracać uwagę dziecka ku myślom i słowom związanym z Bogiem, Jego dziełom, wierze w Niego, zależności człowieka od Boga i nagrodzie za dobroć” (5).

Grupa Rodzic Nauczycielem przy Bractwie Nauki Chrześcijańskiej działa dla was. Przysyłajcie nam swoje pytania i propozycje. Każdą starannie rozważymy, gdyż wymiana doświadczeń pomaga i zachęca, a dzielenie się pomysłami nierzadko pobudza do dalszych działań. Listy kierujcie do diecezjalnych dyrektorów Bractwa lub bezpośrednio do Krajowego Centrum Bractwa. Pytajcie o wydawnictwa Bractwa, które mogą pomóc wam w przygotowaniu waszego dziecka do chrześcijańskiego życia i działania.

Módlcie się z Kościołem: „Panie Jezu Chryste, Tyś w posłuszeństwie Maryi i Józefowi, życie rodzinne przedziwnymi cnotami uświęcił: spraw za ich obojga przyczyną, abyśmy przykład z tej świętej Rodziny brali i razem z Nią na wieki przebywać mogli” (6).

(1) Pius XI, Divini illius Magistri – O chrześcijańskim wychowaniu młodzieży, 31 XII 1929, współczesne wydanie polskie: Warszawa 1999.

(2) Aimon M. Roguet OP, Christ Acts through the Sacraments, Collegeville, s. 132, 136.

(3) J. P. D., The Word, „America”, 8 I 1944.

(4) Need for Personal Responsibility – oświadczenie katolickich biskupów Stanów Zjednoczonych, Waszyngton 20 XI 1960.

(5) Z wypowiedzi Jego Eminencji Johna A. Duffy’ego, biskupa Buffalo.

(6) Kolekta, uroczystość Świętej Rodziny.

Powyższy tekst jest wprowadzeniem do książki Jak od kołyski uczyć o Bogu.