n_ciekawestrony.jpg

Kto najgorszy w rządzie?
 
Naszą witrynę przegląda teraz 1656 gości 
Ilość odsłon od 7 XI 2008 r. .
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter

Wampir

Niezwykła książka „Wampir” Władysława Reymonta, ukazująca dramat uwikłania się w spirytyzm, okultyzm i fałszywe religie, to już jedenasta pozycja z serii Magna carta zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści. Więcej...

Hetmani

Przemilczana książka „Hetmani” Weyssenhoffa, ukazująca się dopiero po raz drugi w ponad sto lat od swej pierwszej edycji, to już dziesiąta z serii książek Magna carta, zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści. Więcej...

Doskonałe nabożeństwo do Panny Maryi

Staraniem Wydawnictwa Diecezjalnego i Drukarni w Sandomierzu ukazał się tradycyjny, klasyczny, nieco uwspółcześniony przekład bestsellera - ponadczasowego dzieła św. Ludwika Marii Grignon de Montfort O doskonałym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. Więcej...

Wyprawa po żonę

"Wyprawa po żonę" Korzeniowskiego, ponownie wydana blisko 160 lat po swej pierwszej edycji, to kolejna pozycja serii Magna carta zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX wieku. Więcej...

Pójdźmy za Nim!

Nakładem Wydawnictwa Diecezjalnego i Drukarni w Sandomierzu ukazała się wyjątkowa książeczka - wizytówka serii Magna carta. To niemal zapomniana - niewygodna, bo katolicka - wiecznie aktualna nowela Henryka Sienkiewicza zatytułowana "Pójdźmy za Nim!". Więcej...

Katechizm św. Piusa X

Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu ma zaszczyt i przyjemność zaprezentować nowe wydanie (4 kolory okładki do wyboru!) wybitnego dzieła świętego papieża - Piusa X - ponadczasowego i ortodoksyjnego katechizmu dla osób dorosłych i młodzieży. Więcej...

Cesarski odstępca

Staraniem WDS ukazała się kolejna książka Louisa de Wohla – już piętnasta! – „Cesarski odstępca” goszcząca – niejako w drodze wyjątku – w arcyciekawej serii brawurowych powieści historycznych o przygodach najwspanialszych świętych. Więcej...

Listy z podróży do Ameryki, t. 1

"Listy z podróży do Ameryki" Sienkiewicza, ponownie wydane w stulecie śmierci autora, to ósma z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Listy z podróży do Ameryki, t. 2

"Listy z podróży do Ameryki" Sienkiewicza, ponownie wydane w stulecie śmierci autora, to ósma z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

O mitrę hospodarską

"O mitrę hospodarską" Jeske-Choińskiego, ponownie wydana w ponad wiek od pierwszej edycji, to siódma z nowej serii - Magna carta - zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Posłaniec Króla

Nakładem Wydawnictwa Diecezjalnego i Drukarni w Sandomierzu ukazała się długo oczekiwana książka Louisa de Wohla (już czternasta!) "Posłaniec Króla" goszcząca w arcyciekawej serii brawurowych powieści historycznych o przygodach najwspanialszych świętych. Więcej...

Tiara i korona, t. 1

"Tiara i korona" Jeske-Choińskiego, ponownie wydana w ponad wiek od pierwszej edycji, to szósta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Tiara i korona, t. 2

"Tiara i korona" Jeske-Choińskiego, ponownie wydana w ponad wiek od pierwszej edycji, to szósta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Rodzina Połanieckich, t. 1

"Rodzina Połanieckich" Sienkiewicza, ponownie wydana w stulecie śmierci autora, to piąta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Rodzina Połanieckich, t. 2

"Rodzina Połanieckich" Sienkiewicza, ponownie wydana w stulecie śmierci autora, to piąta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Matka Boża i Jej rodzina

Nakładem WDS ukazała się książka z godnymi uwagi wywiadami z szesnastoma rozmówcami oraz artykułami autorstwa Kajetana Rajskiego o Najświętszej Maryi Pannie, Jej świętach i kulcie oraz Jej bliższej i dalszej rodzinie, a także o siedmiu szkaplerzach. Więcej...

Bez dogmatu

"Bez dogmatu" Henryka Sienkiewicza, ponownie wydane w stulecie śmierci autora, to czwarta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Puszcza

Powieść "Puszcza" Józefa Weyssenhoffa, ponownie wydana wiek po pierwszej edycji, to trzecia z serii książek Magna carta zawierającej wielkie i ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Wiry

"Wiry" Henryka Sienkiewicza (1846–1916), ponownie wydane w stulecie śmierci autora, to druga z nowej serii książek - Magna carta - zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Na polu chwały

"Na polu chwały" Henryka Sienkiewicza, ponownie wydane w stulecie śmierci autora, otwiera nową serię książek - Magna carta - zawierającą wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Śmierć i sąd

Lektura tych książek – wydanych ponownie po ponad pół wieku przez WDS – jest niezwykle ważna dla każdego. Seria „Eschatologia” ks. Marcina Ziółkowskiego dotyka bowiem spraw ostatecznych, takich jak: śmierć i sąd, niebo i piekło, oraz koniec świata. Więcej...

Niebo i piekło

Lektura tych książek – wydanych ponownie po ponad pół wieku przez WDS – jest niezwykle ważna dla każdego. Seria „Eschatologia” ks. Marcina Ziółkowskiego dotyka bowiem spraw ostatecznych, takich jak: śmierć i sąd, niebo i piekło, oraz koniec świata. Więcej...

Koniec świata

Lektura tych książek – wydanych ponownie po ponad pół wieku przez WDS – jest niezwykle ważna dla każdego. Seria „Eschatologia” ks. Marcina Ziółkowskiego dotyka bowiem spraw ostatecznych, takich jak: śmierć i sąd, niebo i piekło, oraz koniec świata. Więcej...

Tylko Kościół. Apologetyka

Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu ma zaszczyt i przyjemność zaprezentować w stulecie śmierci autora pierwsze polskie tłumaczenie książki „Tylko Kościół. Apologetyka” dobitnie dowodzącej, że poza Kościołem katolickim nie ma zbawienia. Więcej...

Nawrócenie i magia

„Nawrócenie i magia” Gilberta Keitha Chestertona to rozszerzona edycja książki wydanej wcześniej przez WDS. Pozycja zawiera „Kościół katolicki i konwersję”, także „Dokąd prowadzą wszystkie drogi” oraz – premierowo – sztukę: „Magia. Komedia fantastyczna”. Więcej...

Pasterz świata

Po raz pierwszy w polskim tłumaczeniu wspaniała, osobista książka Louisa de Wohla goszcząca w arcyciekawej serii brawurowych powieści historycznych o przygodach najwspanialszych świętych. Poznaj wyśmienitą biografię „Pasterz świata” o losach Piusa XII. Więcej...

O naśladowaniu Chrystusa

Tradycyjny, klasyczny, nieco uwspółcześniony przekład genialnej książki Tomasza a Kempis, oprócz Pisma Świętego najbardziej popularnego dzieła literatury chrześcijańskiej w historii. Książka nawróciła więcej ludzi, aniżeli zawiera liter na swych kartach! Więcej...

Błogosławieni i słudzy Boży

Nakładem WDS ukazała się książka z pasjonującymi wywiadami o dwunastu błogosławionych i sześciu sługach Bożych przeprowadzonymi przez Kajetana Rajskiego z dziewiętnastoma rozmówcami, zwierająca także teksty o niezwykłym dziedzictwie czterech świętych. Więcej...

http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/818366baner_Wampir.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/391645baner_Hetmani.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/410401baner_Traktat_o_doskonalym_nabozenstwie.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/890362baner_Wyprawa_po_zone.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/432152baner_Pojdzmy_za_Nim.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/229445baner_Pius_X.JPG http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/657702baner_RCesarski.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/587604baner_Listy_1.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/329658baner_Listy_2.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/830971baner_MitreHospodarska.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/811784baner_poslaniec_krola.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/631027baner_TiaraiKorona1.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/235694baner_TiaraiKorona2.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/669600baner_RPolanieckich2.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/244631baner_RPolanieckich1.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/957404baner_MB_i_jaj_rodzina_czyli_kto.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/206161baner_Bez_dogmatu.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/379606baner_Puszcza.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/635690baner_Wiry.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/945785baner_Na_polu_chwaly.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/689327baner_Smierc_i_sad.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/471952baner_Niebo_i_pieklo.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/330416baner_KoniecSwiata.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/661023baner_Tylko_Kosciol.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/477625baner_chesterton2.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/154209baner_Pasterz.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/265341baner_OnasladowaniuChrystusa.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/589607baner_SiBczylikto.jpg
 
Hetmani, cz. 4 PDF Drukuj Email
Ocena użytkowników: / 5
SłabyŚwietny 
piątek, 14 lipca 2017 14:59

(Haga, 17 czerwca) A to się dopiero ubawiłem przeszłej nocy! Byłem z Latzkimi w teatrze. Hela w tak zalotnym humorze, jakby mnie chciała doprowadzić do kapitalnego głupstwa. Bo głupstwem ze wszech miar byłoby oświadczenie jej moich afektów bez przyszłości.

Małżeństwo między nami jest niemożliwe: dla niej niepraktyczne, dla mnie taka „świetna partia” byłaby trochę dziwna; trudno by wytłumaczyć się przed przyjaciółmi politycznymi i przed samym sobą, dlaczego żenię się z bogatą Niemką. Póki nasza znajomość ograniczała się do wesołego koleżeństwa – wybornie. Ludzie różnej płci mogą przecież obcować ze sobą bez zamiarów matrymonialnych. Ale nie trzeba budzić zmysłów, gdy się wie, że tak po prostu zgodzić się ze sobą nie będzie można.

Jak ta panna dzisiaj wyglądała w czarnej z płomiennymi wstążkami sukni! W ogóle jest jeszcze piękniejsza wieczorem, niż za dnia. I co mi chciały powiedzieć, do czego zachęcić te szklisto-błyszczące oczy, te wargi, które drgały nerwowymi ukąszeniami, aż spostrzegłem raz czerwoną plamę krwi na chustce. Zapytałem, może mniej zgrabnie, czy się zraniła... Za odpowiedź otrzymałem tylko uśmiech, ale jaki! Mówił coś niby: „Jaki ty głupi, nieczuły, jak daleki od moich pragnień...”.

To wszystko nie jest moim urojeniem. Kobieta piękna i gorącej krwi umie, zachowując pozory, dotykać z oddalenia mężczyznę, którego sobie upatrzy. Siedzi przy ojcu taka wykwintna dama, patrzy na scenę, ale ja czuję, że jej wrażliwość zmysłowa, jej ciało astralne (1), tuli się do mnie. To obcowanie magnetyczne niezupełne, acz rozkoszne w danej chwili, szarpie wzajemnie nerwy. Ja czułem pod koniec przedstawienia całą krew kołującą, dzwoniącą mi w głowie, a Hela bladła i mieniła się w oczach, rozpaczliwie ponętna. Zapominam dodać, że słuchaliśmy opery Tosca, najlubieżniejszej (2) z muzykalnych pośredniczek.

I skończyła się opera – i rozstaliśmy się, jak zwykle, bo cóż począć dalej z zajętym jak minister papą, który wstaje o siódmej z rana, i z panną attachée do ekscelencji?

Czułem się tak rozgrzanym i rozpędzonym do jakichś niepowszednich wrażeń, że nie mogłem powrócić od razu do mieszkania. Gdybym miał sformułować, czego mi się chciało, musiałbym uciec się do obrazu. Siadłbym gdzieś obok Heli na miejscu wzniesionym pod bukami, w gaju Hagi, na rozesłanych białych futrach. Otaczałaby nas ciemność, tylko odblask dochodziłby od wielkiego, ludowego święta, jakiejś „nocy weneckiej”, ubranej barwnymi latarenkami, gdzie by pito i śpiewano na zabój przy wtórze mandolin. Ale nas dwojga nikt by nie widział, mielibyśmy dla siebie tylko kwiat tej atmosfery lubieżnej, mówilibyśmy mało, spojrzeniami bliższymi, bliższymi...

Banialuki! Szukaj tu po nocy choćby ramy do takiego marzenia w pospolitszej właśnie części miasta, gdzie się znalazłem po wyjściu z teatru, w połowicznym już oświetleniu ulicy. Świeciły tylko jaskrawo transparenty (3) poplamione ciemnymi głoskami, albo zapalały się i gasły czerwone węże napisów, zapraszających do nocnych kawiarni.

Tak się kończą nagłe, z krwi poczęte zachcianki poetyczne! Wszedłem pod gorejący szyld jakiegoś Café des Ambassadeurs, czy inaczej. Zawsze to samo: na scenie murzyński taniec, wykonywany przez lalkowate Angielki; na sali stoliki, restauracja, dym cygar. Usiadłem przy niezajętym stole, kazałem podać wina i piłem chciwie, bo gardło mi wyschło od nerwowej gorączki. Przysiadły się do mnie dwie kobiety, których bym dzisiaj nie poznał, tak pospolicie były piękne; wiem tylko, że od jednej buchał bez biały, od drugiej, zdaje się, peau d’Espagne (4).

Siedziałem tam ze trzy godziny aż do wyczerpania programu.

Tu dopiero zaczyna się dramat.

Zapłaciwszy za tę mizerną rozkosz sumę, która by mi starczyła na tydzień normalnego pobytu w Hadze – bo obie te panie były w zmowie z właścicielem restauracji i różnymi wymysłami powiększały rachunek – puściłem cały ten zakład w niepamięć i spiesznie powracałem do domu. Dochodząc już, powziąłem fatalny zamiar: odświeżyć skronie i myśl rozognioną nad kochanym lustrem Vijveru.

Połowa ramy stawu, opatrzona chodnikami, była pusta, bez jednego przechodnia. Dwa drugie boki czworokąta dochodzą do zrębu Buitenhofu (5), który w nich się przegląda, wiecznie ciemny. Więc byłem sam nad czarną wodą; nawet łabędzie spały w bukiecie drzew na wysepce pośrodku stawu, która teraz wyglądała jak stóg majaczący na zalanej łące. I księżyca nie było na niebie, więc i na murach. Sterczały twardym kirem w rzadszej ciemności nieba. Kilka tylko latarni stróżowało po brzegach, tyle, że można było rozróżnić suchy brzeg od połyskującej wody.

Takiej mi właśnie było potrzeba samotnej kąpieli w mroku i świeżości. Od węgła Mauritshuisu począłem dostępne brzegi stawu mierzyć krokami. Takie głośne!... Jakby zegar niewidzialny gadał z tamtej wieży. I myślałem o jakichś rzeczach zawikłanych, bo i wspomnienie Heli zamazałem sobie w pamięci przez tę głupio spędzoną noc, i z czegoś byłem dumny, i zły na siebie – a i wino nie wywietrzało mi jeszcze z głowy.

Będąc już w połowie drugiego, dłuższego brzegu Vijveru, doznałem nagle fizycznego przeczucia, że mnie coś czy ktoś spotka. Patrzyłem w punkt u krańca stawu, gdzie przytwierdzona do muru paliła się mdła latarnia na odległości jednego piętra ponad wodą i tyleż w głąb odbijała się jeszcze bladziej. Między tymi mżącymi oczyma ślepej nocy stała jakaś postać, stała na pewno nad samym stawem, bo i w wodzie majaczył jej odwrotny zarys.

Jakoś mi się nie chciało zawrócić z drogi przed tym widmem – szedłem więc wprost ku niemu, jednak coraz wolniej. Rozróżniłem już, że mężczyzna wysoki, suchy, w płaszczu bez rękawów, zarzuconym modą nietutejszą – włoską?... – nie, polską. Poznałem od razu polski ruch tego jegomości, po ręce wspartej o bok, po głowie wzniesionej chwacko, pokrytej czapką niby angielską, ale właściwie „maciejówką” (6). I gdy tak stał jeszcze niepoznany, przysiągłbym, że jest przy szabli, na której głowni się oparł, bo mu płaszcz z tyłu, jak delia, podnosił się szablistym fałdem.

Zbliżyłem się już na odległość kilku kroków, gdy ruszył ku mnie, majestatycznie wyciągając dłoń:

– Jak się masz? Czekam tu na ciebie.

Poznałem go już, obudził we mnie całe roje wspomnień, coś swojskiego i bolesnego zarazem. Ale nie umiałem go jeszcze nazwać.

– Głęboko tu widać zabrnąłeś między obcych ludzi, że nie poznajesz pana Wojciecha Piasta, krewnego ojców swoich.

– Ach! Pan Piast... Stryj!... Tak, tak, pamiętam.

Podparł się teraz pod boki i, kołysząc się w biodrach, wpatrywał się we mnie błyszczącymi oczyma, jakby zebrał w nie całe światło latarni z ciemnego miasta.

– Nie pytam, co tu porabiasz, bo wiem: zalecasz się do panny Latzkiej.

Każdemu innemu zamknąłbym wymowę krótkim zwrotem np. po francusku: „f... moi le camp!” (7), po polsku jeszcze dobitniej. Ale ten stary trzymał mnie pod władzą jakiegoś magnetyzmu. Zaledwie z nadąsaniem odpowiedziałem:

– Niechże stryj da pokój... Jestem na wakacjach. A stryj co tutaj? Czy dawno?

– Dowiesz się o tym. Ja tu pilnuję naszej sprawy, gdzie potrzeba.

– Tutaj? W Hadze?

Piast rzucił głową pogardliwie:

– A gdzież się odbywają te narady, te krwawe drwiny ze sprawiedliwości, jeżeli nie tutaj? Poczekaj... Mogłeś się bawić z Latzkimi w teatrze, z dziewczynami przez całą noc, pobaw się teraz trochę ze mną.

Ani myśląc czekać na moją odpowiedź, ruszył powolnym, ale po młodemu elastycznym krokiem na powrót wzdłuż Vijveru, pociągając mnie za sobą. Diabeł jakiś? Czy należy do policji, że wszystko o mnie wie?... Znam go i nie znam, podoba mi się i nie podoba. Tacy emigranci polscy spotykani za granicą bywają najrozmaitszych gatunków. Buntowałem się też przeciwko narzuconej mi nagle władzy i dydaktyce, a nie mogłem się z nich wyzwolić. Zawsze to człowiek, o którym nic uwłaczającego nie słyszałem, starszy... Ile właściwie on ma lat?... Te wąsy gumowane (8), podkręcone, zdają się ciemne? Szwarcowane (9) zapewne? A stąpa jak młodzieniec, nerwowo podciągając prawym ramieniem opadający płaszcz. O ile go pamiętam, zawsze był taki sam...

– Widzisz, kawalerze, sprawa nasza żyje, chociaż nieczęsto ją spotykasz po dziennikach. Żyje w sumieniu Europy.

– Sumienie w dzisiejszej polityce?... – ośmieliłem się powątpiewać.

– Sumienie tkwi i w zbójcy i w obładowanym zyskiem spekulancie. Inaczej – zepsułyby się wagi Temidy (10), które Duch Najwyższy reguluje – i świat przestałby istnieć.

Spojrzałem uważnie na perorującego: mówił zupełnie serio. Odpowiedział na moją myśl:

– Zdaje ci się, że ja bredzę, bo sam się opiłeś mętów i komplikacji dzisiejszego życia i nie umiesz już wyzwolić z nich jasnej wizji wszechświatowej. Zapominasz lub nie wiesz, że bogowie żyją...

– Bogowie?...

– Ci starożytni, najlepiej pojęci i określeni przez Greków, uosobienia dobrych i złych potęg człowieczeństwa, podwładne naczelnemu bóstwu, zwanemu niegdyś Ananke (11), przeczutemu przez Platona, które nam się odsłoniło z jeszcze jednej swojej tajemnicy przez wielki wynalazek Chrystusowy.

– Dobrze. Do czegóż to zmierza?

– Do całokształtu pojęć o świecie. Najwyższy nie zatracił ani jednego z pomysłów, które w ciągu wieków swym Duchem powołał do życia. Więc żyje i stary Zeus, gniewny, zmysłowy król ziemi, bóg władzy nie zawsze prawowitej, niemiłosierny sprawca sądów doczesnych. Żyje i Ozyrys-Apollo, bóg piękności dnia i piękności dzieł ludzkich. Żyje i Afrodyta-Astarte, którą znasz dobrze ze spraw jej lubych, owocnych dla wiecznego człowieka, a zgubnych dla indywiduów. I Prometeusz, duch wiedzy buntowniczej przeciw wierze – i Hermes, duch wiedzy stosowanej do rozkoszy – i Demeter, czarodziejka przyrody – i muzy, gracje, fauny, driady – i maleńkie bóstwa miejscowe – wszystkie żyją do dziś dnia. Wieki i plemiona rozmaicie je nazywały – nie trzeba się w tym lesie bóstw zabłąkać. Ja, co do bóstw starszych, używam nomenklatury greckiej.

– To pan się zajmuje mitologią?

– Zajmuję się!... Cóż to za wyrażenie! Znam ją. Moja Nowa teogonia (12) ukaże się w druku, skoro czas będę miał wolniejszy od spraw ziemskich, którymi się właśnie zajmuję. Dam ci to dzieło kiedyś, albo i ustnie nauczę cię o starych i nowych bogach. Bo spotykać się będziemy nieraz w życiu, gdy już dojrzałeś i miewasz zachcianki pracy dla ojczyzny.

Dreszcz mnie przejął, nie strachu, nie wstrętu, lecz niby od pobudki żołnierskiej. Aby pokryć wzruszenie i uratować swą niepodległość, spróbowałem żartować:

– To pan tak sobie rozmawia z bogami?

– Jakbyś wiedział. Nie każdemu to dane. Ilekroć zechcesz się z bogami porozumieć, możesz to uczynić za moim pośrednictwem. A nie drwij ze mnie, bo gdy ci się to zdarzy, drwić będziesz z samego siebie. I nazywaj mnie stryjem, bom krewny ojców twoich...

Spokorniałem od razu, coś przemożnego dźwięczało w głosie tego dziwaka. On zaś mówił dalej, tajemniczo:

– Są i nowe bóstwa... powinieneś je znać.

– Nie wiem, o czym stryj mówi.

– Bóstwa, wcielone w narody. Jedne – potęgi ciemne, którym Duch Najwyższy, jedyny nieprzenikniony, pozwolił się urodzić i zaciążyć ponad ludzkością... Bo nie wierzę, aby mógł je stworzyć pierwiastek zła, współistniejący z Duchem. Zło jest odejściem światła, cieniem rzuconym przez Najwyższego, polem naszej zasługi, która bez walki by nie istniała. Zło względem dobra jest niczym. Istnieje tylko dla nas, abyśmy mieli zasługę walki i zwycięstwa.

Tu go zacząłem lepiej rozumieć.

– Jedno zaś bóstwo nazywa się imieniem narodu nieszczęśliwego.

Zdjął czapkę z głowy i trzymał ją przez chwilę wzniesioną. Zasrebrzył mu się czub gęsty, pochylony. Czy chciałem, czy nie chciałem, musiałem także zdjąć kapelusz; zapadałem w sen magnetyczny. Piast mówił:

– Jest ono większe jeszcze, niż nasz kraj i nasza sprawa. Mieszka jednak na naszym ołtarzu ofiarnym. Nie wszystkich godnych ma kapłanów i wyznawców, owszem i fałszywych i lekkomyślnych. Ale ono jest sumieniem chrześcijańskiego świata, które gryzie łupieżców i bałwochwalców złota, krzepi zaś nadzieje wiedzących, że świat musi pójść nareszcie pod panowanie Błękitnej Królowej.

Jakby się bronił od rozrzewnienia, zadarł głowę, targnął ramieniem i rzekł szorstko:

– No, rozumiesz?

– Rozumiem – odpowiedziałem bez wahania.

– Więc gdy ci trochę rozjaśniłem poglądy ogólne, przejdę do spraw osobistych. Po co tu siedzisz?

– Wybrałem sobie Holandię na miejsce odpoczynku po robocie warszawskiej.

– Holandia to nie tylko Haga. Byłeś w Amsterdamie?

– Mam zamiar tam pojechać.

– A tymczasem siedzisz w Hadze, bo się wdałeś w najfatalniejsze towarzystwo.

– Latzkich?!

– Przecież to Żydzi!

– Gdzież tam! Niemcy, i to polskiego pochodzenia. Sam ich widziałem idących do kościoła ewangelickiego. Nic zresztą żydowskiego w sobie nie mają.

– Owszem, dusze – odrzekł Piast twardo.

Nie spierałem się dalej, bo ten dziwny człowiek zdawał się wszystko wiedzieć w tej chwili.

– Jedź do Amsterdamu. Wielkie centrum zdrowego demokratyzmu, ludzi praktycznych, przemysłowców, marynarzy. Naucz się tam choć czegoś i przewieź do ojczyzny.

Mniej górny ton rozmowy rozluźnił niby kręgi magiczne, w których mnie trzymał ten człowiek. Spróbowałem znowu być trzeźwym:

– Czegóż stryj chce, abym się w parę dni nauczył? Wyrobu porcelany czy może budowania okrętów?

– Człecze małej wiary! – załamał Piast ręce. – Nieodrodny synu grzęznącej w miernocie i pesymizmie epoki! To nie przypuszczasz nawet, abyśmy kiedyś potrzebowali własnej porcelany i floty?!

– Porcelany – tak, ale floty?...

– A ja ci powiadam, że ją mieć będziemy. Ty zapewne nie doczekasz, boś kruchy, ale ja dożyję.

Przystanął, wyprężył się i tupnął o kamienną burtę tak dźwięcznie, że aż spojrzałem, czy nie nosi ostróg przy butach.

– Cóż znowu? Dlaczego ja mam nie doczekać, ale stryj?...

– Bo żeby żyć, trzeba wierzyć.

Pamiętam jeszcze ten aforyzm, sam przez się nie pozbawiony słuszności. Z dalszej rozmowy – trzymał mnie stary aż do świtu – mam w głowie tylko plamy bez zarysów. Jakieś to były sny o przyszłości, nieoparte o ziemię, jednak logicznie zbudowane. Tak mi się przynajmniej zdawało. Odnajduję teraz w pamięci strzępy tego wykładu, gdy myślę o rzeczach analogicznych. Jakby ten mag stał jeszcze niewidzialny przy mnie i odzywał się przy każdej sposobności. I czuję, że on mnie już nie opuści.

Nie pamiętam również pożegnania. Roztopił się jakoś w świcie. Nie byłem przecież pijany, a gdybym był, ta parogodzinna przechadzka nad wodą mogła mnie otrzeźwić; tymczasem zapadałem w coraz dziwniejszą nieswojość, jakbym słuchał, mówił i myślał ze stanowiska innego człowieka.

Dzień już był jasny, gdy dowlokłem się do mieszkania, nadnaturalnie zmęczony. Zasnąłem i obudziłem się popołudniu. Unikałem przez resztę dnia ludzi znajomych, zjadłem coś w restauracji na uboczu i powróciłem tutaj, aby spisać me dziwaczne przypadki sprzed dwudziestu czterech godzin.

cdn.

Józef Weyssenhoff

(1) Ciało astralne – w paranaukach, okultyzmie, niektórych systemach filozoficznych oraz religiach – niefizyczny lub posiadający cechy fizyczne element człowieka lub samodzielny byt istniejący wyłącznie na płaszczyźnie metafizycznej, czasami utożsamiany z ludzką duszą; podmiot ezoteryczny, nieuznawany przez naukę.

(2) Tu: najbardziej zmysłowej.

(3) Tu: obrazy na materiale przepuszczającym światło, podświetlonym od tyłu lub rzutowanym na ekran; reklamy; szyldy.

(4) Peau d’Espagne – woda kolońska z wiekowej, włoskiej perfumerii Santa Maria Novella; kompozycja z roku 1801.

(5) Buitenhof – stary, duży plac, rynek w Hadze.

(6) Męską czapką pochodzenia niemieckiego z okrągłym denkiem wykonaną z sukna; nad sztywnym daszkiem znajdował się pasek lub sznur; w końcu XIX i w wieku XX noszoną na wsiach.

(7) (Fr.) foutez-moi le camp – tu: wynocha!

(8) Przy pomocy bandoliny – poprzedniczki żeli do stylizacji włosów; wytwarzano ją z gumy tragantowej, żelatyny, karagenu itp.; w przeciwieństwie do brylantyny, nie natłuszczała włosów.

(9) Dawniej: czernione; pomadowane; smarowane szwarcem (szuwaksem).

(10) Temida – w mitologii greckiej bogini i uosobienie sprawiedliwości, prawa i wiecznego porządku.

(11) Ananke – w mitologii greckiej bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności, siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia.

(12) Teogonia – część teologii lub mitologii zajmująca się kwestią pochodzenia bogów i herosów.

Powyższy tekst jest fragmentem książki Józefa Weyssenhoffa Hetmani.

Czytaj więcej z tej książki:

Hetmani, cz. 1

Hetmani, cz. 2

Hetmani, cz. 3

Hetmani, cz. 4

Hetmani, cz. 5

Hetmani, cz. 6

Przedruk tekstu jest możliwy jedynie za podaniem klikalnego źródła.

 
Start Literatura Literatura Hetmani, cz. 4
 

WIADOMOŚCI

CIEKAWOSTKI

WYWIADY

PUBLICYSTYKA

KOMPENDIUM

LITERATURA

DZIECIARNIA