n_ciekawestrony.jpg

Kto najgorszy w rządzie?
 
Naszą witrynę przegląda teraz 1818 gości 
Ilość odsłon od 7 XI 2008 r. .
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter

Wampir

Niezwykła książka „Wampir” Władysława Reymonta, ukazująca dramat uwikłania się w spirytyzm, okultyzm i fałszywe religie, to już jedenasta pozycja z serii Magna carta zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści. Więcej...

Hetmani

Przemilczana książka „Hetmani” Weyssenhoffa, ukazująca się dopiero po raz drugi w ponad sto lat od swej pierwszej edycji, to już dziesiąta z serii książek Magna carta, zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści. Więcej...

Doskonałe nabożeństwo do Panny Maryi

Staraniem Wydawnictwa Diecezjalnego i Drukarni w Sandomierzu ukazał się tradycyjny, klasyczny, nieco uwspółcześniony przekład bestsellera - ponadczasowego dzieła św. Ludwika Marii Grignon de Montfort O doskonałym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. Więcej...

Wyprawa po żonę

"Wyprawa po żonę" Korzeniowskiego, ponownie wydana blisko 160 lat po swej pierwszej edycji, to kolejna pozycja serii Magna carta zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX wieku. Więcej...

Pójdźmy za Nim!

Nakładem Wydawnictwa Diecezjalnego i Drukarni w Sandomierzu ukazała się wyjątkowa książeczka - wizytówka serii Magna carta. To niemal zapomniana - niewygodna, bo katolicka - wiecznie aktualna nowela Henryka Sienkiewicza zatytułowana "Pójdźmy za Nim!". Więcej...

Katechizm św. Piusa X

Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu ma zaszczyt i przyjemność zaprezentować nowe wydanie (4 kolory okładki do wyboru!) wybitnego dzieła świętego papieża - Piusa X - ponadczasowego i ortodoksyjnego katechizmu dla osób dorosłych i młodzieży. Więcej...

Cesarski odstępca

Staraniem WDS ukazała się kolejna książka Louisa de Wohla – już piętnasta! – „Cesarski odstępca” goszcząca – niejako w drodze wyjątku – w arcyciekawej serii brawurowych powieści historycznych o przygodach najwspanialszych świętych. Więcej...

Listy z podróży do Ameryki, t. 1

"Listy z podróży do Ameryki" Sienkiewicza, ponownie wydane w stulecie śmierci autora, to ósma z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Listy z podróży do Ameryki, t. 2

"Listy z podróży do Ameryki" Sienkiewicza, ponownie wydane w stulecie śmierci autora, to ósma z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

O mitrę hospodarską

"O mitrę hospodarską" Jeske-Choińskiego, ponownie wydana w ponad wiek od pierwszej edycji, to siódma z nowej serii - Magna carta - zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Posłaniec Króla

Nakładem Wydawnictwa Diecezjalnego i Drukarni w Sandomierzu ukazała się długo oczekiwana książka Louisa de Wohla (już czternasta!) "Posłaniec Króla" goszcząca w arcyciekawej serii brawurowych powieści historycznych o przygodach najwspanialszych świętych. Więcej...

Tiara i korona, t. 1

"Tiara i korona" Jeske-Choińskiego, ponownie wydana w ponad wiek od pierwszej edycji, to szósta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Tiara i korona, t. 2

"Tiara i korona" Jeske-Choińskiego, ponownie wydana w ponad wiek od pierwszej edycji, to szósta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Rodzina Połanieckich, t. 1

"Rodzina Połanieckich" Sienkiewicza, ponownie wydana w stulecie śmierci autora, to piąta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Rodzina Połanieckich, t. 2

"Rodzina Połanieckich" Sienkiewicza, ponownie wydana w stulecie śmierci autora, to piąta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i początku XX. Więcej...

Matka Boża i Jej rodzina

Nakładem WDS ukazała się książka z godnymi uwagi wywiadami z szesnastoma rozmówcami oraz artykułami autorstwa Kajetana Rajskiego o Najświętszej Maryi Pannie, Jej świętach i kulcie oraz Jej bliższej i dalszej rodzinie, a także o siedmiu szkaplerzach. Więcej...

Bez dogmatu

"Bez dogmatu" Henryka Sienkiewicza, ponownie wydane w stulecie śmierci autora, to czwarta z nowej serii książek – Magna carta – zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Puszcza

Powieść "Puszcza" Józefa Weyssenhoffa, ponownie wydana wiek po pierwszej edycji, to trzecia z serii książek Magna carta zawierającej wielkie i ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Wiry

"Wiry" Henryka Sienkiewicza (1846–1916), ponownie wydane w stulecie śmierci autora, to druga z nowej serii książek - Magna carta - zawierającej wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Na polu chwały

"Na polu chwały" Henryka Sienkiewicza, ponownie wydane w stulecie śmierci autora, otwiera nową serię książek - Magna carta - zawierającą wielkie, ważne karty naszej rodzimej literatury, wybitne polskie powieści pisane w wieku XIX i na początku XX. Więcej...

Śmierć i sąd

Lektura tych książek – wydanych ponownie po ponad pół wieku przez WDS – jest niezwykle ważna dla każdego. Seria „Eschatologia” ks. Marcina Ziółkowskiego dotyka bowiem spraw ostatecznych, takich jak: śmierć i sąd, niebo i piekło, oraz koniec świata. Więcej...

Niebo i piekło

Lektura tych książek – wydanych ponownie po ponad pół wieku przez WDS – jest niezwykle ważna dla każdego. Seria „Eschatologia” ks. Marcina Ziółkowskiego dotyka bowiem spraw ostatecznych, takich jak: śmierć i sąd, niebo i piekło, oraz koniec świata. Więcej...

Koniec świata

Lektura tych książek – wydanych ponownie po ponad pół wieku przez WDS – jest niezwykle ważna dla każdego. Seria „Eschatologia” ks. Marcina Ziółkowskiego dotyka bowiem spraw ostatecznych, takich jak: śmierć i sąd, niebo i piekło, oraz koniec świata. Więcej...

Tylko Kościół. Apologetyka

Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu ma zaszczyt i przyjemność zaprezentować w stulecie śmierci autora pierwsze polskie tłumaczenie książki „Tylko Kościół. Apologetyka” dobitnie dowodzącej, że poza Kościołem katolickim nie ma zbawienia. Więcej...

Nawrócenie i magia

„Nawrócenie i magia” Gilberta Keitha Chestertona to rozszerzona edycja książki wydanej wcześniej przez WDS. Pozycja zawiera „Kościół katolicki i konwersję”, także „Dokąd prowadzą wszystkie drogi” oraz – premierowo – sztukę: „Magia. Komedia fantastyczna”. Więcej...

Pasterz świata

Po raz pierwszy w polskim tłumaczeniu wspaniała, osobista książka Louisa de Wohla goszcząca w arcyciekawej serii brawurowych powieści historycznych o przygodach najwspanialszych świętych. Poznaj wyśmienitą biografię „Pasterz świata” o losach Piusa XII. Więcej...

O naśladowaniu Chrystusa

Tradycyjny, klasyczny, nieco uwspółcześniony przekład genialnej książki Tomasza a Kempis, oprócz Pisma Świętego najbardziej popularnego dzieła literatury chrześcijańskiej w historii. Książka nawróciła więcej ludzi, aniżeli zawiera liter na swych kartach! Więcej...

Błogosławieni i słudzy Boży

Nakładem WDS ukazała się książka z pasjonującymi wywiadami o dwunastu błogosławionych i sześciu sługach Bożych przeprowadzonymi przez Kajetana Rajskiego z dziewiętnastoma rozmówcami, zwierająca także teksty o niezwykłym dziedzictwie czterech świętych. Więcej...

http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/818366baner_Wampir.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/391645baner_Hetmani.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/410401baner_Traktat_o_doskonalym_nabozenstwie.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/890362baner_Wyprawa_po_zone.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/432152baner_Pojdzmy_za_Nim.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/229445baner_Pius_X.JPG http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/657702baner_RCesarski.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/587604baner_Listy_1.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/329658baner_Listy_2.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/830971baner_MitreHospodarska.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/811784baner_poslaniec_krola.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/631027baner_TiaraiKorona1.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/235694baner_TiaraiKorona2.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/669600baner_RPolanieckich2.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/244631baner_RPolanieckich1.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/957404baner_MB_i_jaj_rodzina_czyli_kto.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/206161baner_Bez_dogmatu.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/379606baner_Puszcza.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/635690baner_Wiry.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/945785baner_Na_polu_chwaly.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/689327baner_Smierc_i_sad.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/471952baner_Niebo_i_pieklo.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/330416baner_KoniecSwiata.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/661023baner_Tylko_Kosciol.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/477625baner_chesterton2.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/154209baner_Pasterz.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/265341baner_OnasladowaniuChrystusa.jpg http://rodzinakatolicka.pl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/589607baner_SiBczylikto.jpg
 
Kiedy empatia nas zwodzi PDF Drukuj Email
Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 
środa, 10 maja 2017 22:31

Zdolność empatii jest kluczowa dla dobrych relacji. Słyszymy to ciągle. Ba, sama napisałam kilka artykułów o tym, jak rozwijać w sobie i swoich dzieciach zdolność empatii. Ale czy rzeczywiście w każdej sytuacji jest dobra?

Pojęcie empatii jest stosunkowo nowe. Do języka potocznego w Polsce weszło zaledwie kilkanaście lat temu. Zostało spopularyzowane przez książkę Inteligencja emocjonalna, a potem zrobiło karierę w poradach psychologicznych zamieszczanych w różnych książkach i czasopismach. Dr Henryk Krzyżanowski, anglista, autor podręczników, zwraca uwagę na karierę, jaką to słowo zrobiło w języku angielskim (skąd przeszło do polskiego): – W języku angielskim mamy trzy pokrewne określenia: compassion, sympathy, empathy. To pierwsze oznacza współczucie albo litość. Jest to stare słowo, w języku występuje od XIV w. Ma ono pozytywny wydźwięk, oznacza, że rozumiem cierpienia innych ludzi i że chętnie bym im ulżył. Jednocześnie nie oznacza aprobaty dla cierpiącej ofiary, która może cierpieć sprawiedliwie. Chłopiec, który w Ogniem i mieczem strzelił w głowę kozakowi na palu, zrobił to w akcie współczucia, litości. Słowo sympathy występuje w języku angielskim od XVI w. Zasadniczo oznacza współczucie – ale inaczej niż compassion – oznacza też pewien stopień utożsamienia się. Stąd znaczenie „kondolencje”. Z kolei pojęcie empathy występuje w języku angielskim od początku XX w. (przedostało się tu z niemieckiego, najpierw tylko w odniesieniu do estetyki, nie psychologii). Charakterystyczne jest, że słowniki podają różne jego definicje, czasem jako zdolność rozumienia czyichś uczuć, a czasem jako zdolność rozumienia i współodczuwania. Jest mniej precyzyjne niż starsze jego odpowiedniki i moim zdaniem z tego względu niepotrzebne.

Gdy mówimy o empatii w języku polskim, możemy mieć na myśli dwie różne sprawy: zdolność zrozumienia stanu emocjonalnego drugiej osoby lub zdolność współodczuwania z nią emocji (np. płakania z płaczącym, cieszenia się z radującym). Gdy mówimy o okazywaniu empatii, myślimy raczej o umiejętności okazywania drugiej osobie zaangażowanego emocjonalnie zrozumienia dla jej emocji.

Moralny kompas?

Można sobie zadać pytanie, dlaczego pojęcie empatii pojawiło się tak niedawno. Czy jest to związane ze zmianami kulturowymi, postępem cywilizacyjnym? Pytanie o tyle ważne, że można usłyszeć twierdzenie, iż empatia jest kluczem do zachowań moralnych. Wielokrotnie zdarzyło mi się słyszeć, że aby postępować moralnie, wystarczy być empatycznym. To podobno dzięki empatii rezygnujemy z krzywdzenia innych osób i wybieramy dobro. Jako dowód prawdziwości można podać fakt, że zarówno psychopaci, jak i pedofile wypadają bardzo kiepsko w testach na empatię.

Z drugiej strony ludzie żyli i postępowali moralnie, zanim w ogóle powstało pojęcie empatii. Jak z tego wybrnąć? Bardzo ciekawe rozważania na ten temat przedstawił Paul Bloom w książce Against Empathy (Przeciw empatii. Argument za racjonalnym współczuciem). Pokazał on kilka przykładów, gdy empatia przeszkadza w podejmowaniu dobrych moralnie decyzji.

Najciekawszy przypadek został zbadany w eksperymencie naukowym. Daniel Batson z zespołem przedstawiali badanym historię podopiecznej organizacji charytatywnej Quality Life Foundation. Fundacja ta opiekowała się poważnie chorymi dziećmi, tak by ulżyć ich cierpieniom. Oznaczało to zbieranie funduszy na kosztowne leczenie, dzięki któremu dzieci zaczynały lepiej funkcjonować. Badani słyszeli historię dziewczynki oczekującej w kolejce (jako dziesiąta) do leczenia. Mogli obejrzeć jej zdjęcia, posłuchać jej opowieści. Jednej grupie polecono, by starali się jak najbardziej obiektywnie ocenić jej sytuację, unikając zarażenia się jej emocjami. Druga grupa otrzymała instrukcję, by jak najlepiej wczuć się w sytuację chorej dziewczynki. Następnie obu grupom powiedziano, że mogą przesunąć dziewczynkę na sam początek kolejki. Obie grupy wiedziały, że oznacza to, że inne dzieci będą czekać dłużej na swoją kolej. Co się okazało? Aż dwie trzecie osób z grupy „empatycznej” zdecydowało się przenieść dziewczynkę na początek kolejki. Grupa „racjonalna” zwracała uwagę na to, że ustawienie dzieci w kolejce nie było przypadkowe i że przesuwając dziewczynkę na początek, szkodzą dzieciom, które pilniej potrzebują tego leczenia.  Eksperyment ten pokazał, że empatia może pobudzić nas do zachowań niekoniecznie sprawiedliwych i odpowiedzialnych.

Tylko pojedynczo 

Inny problem, na który zwrócił uwagę Bloom, to fakt, że jesteśmy w empatii wybiórczy. Potrafimy odczuwać empatię wobec jednej, ewentualnie kilku osób. Gdy cierpi cały tłum – stajemy się bezradni. To za dużo cierpienia naraz. Wiedzą o tym fundacje zbierające pieniądze na szlachetne cele. Łatwiej uzyskać pieniądze na pomoc konkretnej osobie czy rodzinie, której wzruszającą historię, zdjęcia, wypowiedzi są dostępne dla potencjalnych darczyńców. Trudniej zbiera się fundusze na pomoc większej liczbie osób. Jeśli ktoś zbiera pieniądze na ofiary powodzi, pokazuje raczej kilka osób, najlepiej budzących sympatię i opiekuńczość (na przykład dzieci), a nie wielki, pozbawiony dachu nad głową tłum. 

Bloom podał przykład, jak prawidłowość ta może spowodować podejmowanie mało racjonalnych decyzji. Opisał fundację, która zbierała pieniądze, by spełnić marzenie umierającego na raka chłopca. Organizacja krótkiej wyprawy, podczas której chłopiec zmęczył się – w dodatku zbyt mocno, by prawdziwie cieszyć się spełnieniem marzenia – pochłonęła ogromną kwotę. Za te pieniądze można było przeprowadzić zabiegi, które ulżyłyby cierpieniu setek innych umierających na raka dzieci. Z drugiej strony – prawdopodobnie gdyby nie akcja spełniania marzenia, pieniądze nie trafiłyby na konto pomocy innym potrzebującym, lecz zostałyby wydane na przyjemności własne i konsumpcję.

Co ciekawe, odruch empatii działa też w stosunku do zwierząt. Łatwiej fundacji opiekującej się zwierzętami zebrać fundusze na konkretnego psa niż na przykład na akcję sterylizacji bezdomnych kotów. Gdy nie ma konkretnej mordki, która by obudziła naszą empatię, z większym oporem otwieramy portmonetkę.

Z kim empatujemy?

Kolejna istotna kwestia: łatwiej nam odczuwać empatię wobec osób, które są do nas podobne. Bloom podaje przykład strzelaniny w szkole w Stanach Zjednoczonych, gdzie przez wiele tygodni trwała żałoba, wszyscy Amerykanie przejęci byli losem rodzin. Dla tych samych poruszonych cudzą tragedią ludzi informacje typu „w Syrii grupa terrorystów zamordowała 200 chrześcijan w czasie Mszy św.” oznaczają co najwyżej odrobinę smutną refleksję: „Och, tyle jest zła na świecie”. Dzieje się tak dlatego, że to obca kultura, odległe miejsce (na co nakłada się nieogarniana empatią duża liczba ofiar).

Ostatni problem – empatia niekoniecznie oznacza prawdziwe wczucie się w drugą osobę, lecz zaledwie wyobrażenie tego, jak ona może się czuć. Dobry przykład to kwestia aborcji dla ofiar gwałtu. Wiele osób empatując z kobietą, która po gwałcie zaszła w ciążę, wyobraża sobie, że powiększający się brzuch i każde poruszenie dziecka przywołuje w kobiecie na nowo traumę gwałtu, a aborcja posłuży wyzwoleniu. Jak pokazują badania Elliot Institute (z 2000 r.), to właśnie aborcja pogłębia cierpienie zgwałconych kobiet, a decyzja o urodzeniu dziecka  przyczynia się do lepszego poradzenia sobie z traumą gwałtu.

Oznacza to, że choć empatia może nas pobudzić do pomagania innym ludziom, nie zawsze będzie to najlepszy rodzaj pomocy.

Empatia czy współczucie?

Bloom proponuje, by w momencie angażowania się w akcje charytatywne albo podejmowania decyzji o pomaganiu innym ludziom kierować się raczej racjonalnym współczuciem niż empatią. Bywa to bardzo trudne z kilku względów.

Gdy pomagamy konkretnej osobie, odczuwamy radość – widzimy, jak nasza pomoc zmieniła życie tej osoby na lepsze. Gdy ofiarowujemy jakąś kwotę na bardziej ogólny cel, nie widzimy od razu efektów naszych działań. Osobista pomoc daje większą satysfakcję, a gdy przekazujemy pieniądze na jakiś cel ogólny, ta pomoc jest bardziej abstrakcyjna. Dlatego lepiej czujemy się, gdy poświęciliśmy godzinę czasu dla drugiej osoby, niż gdy przekazaliśmy na szlachetny cel datek odpowiadający stawce godzinowej pracy. Inny problem powstaje, gdy pod wpływem empatii pomagamy komuś, komu nie powinniśmy. Na przykład oferujemy pieniądze oszustowi podszywającemu się pod osobę potrzebującą pomocy – nie sprawdzając (co wydaje się nieludzkie – tu człowiek w potrzebie, a ja patrzę w papierki), jak wygląda jego rzeczywista sytuacja.

Dlatego w wyborach moralnych lepiej kierować się nie tyle empatią, ile jakimś bardziej racjonalnym systemem. Tu dochodzimy do momentu, gdy katolik musi rozminąć się z Bloomem. Bloom postuluje tzw. racjonalny pragmatyzm Petera Singera. Mówi, że jedynym kryterium moralności powinna być korzyść społeczna. Dlatego Bloom i Singer uważają, że np. lepsza jest eutanazja osoby niepełnosprawnej niż pomoc dla niej. My na szczęście mamy bardziej humanitarny punkt odniesienia, jakim jest Dekalog i przykazanie miłości bliźniego. Tak czy inaczej, empatia nie jest gwarantem zachowań moralnych. Aby postępować moralnie, potrzebny jest obiektywny i spójny wewnętrznie system wartości. Dlatego pamiętajmy, że empatia może nas czasem sprowadzić na manowce, Dekalog – nigdy.

Bogna Białecka

Źródło: Przewodnik Katolicki

 
Start Publicystyka Publicystyka Kiedy empatia nas zwodzi
 

WIADOMOŚCI

CIEKAWOSTKI

WYWIADY

PUBLICYSTYKA

KOMPENDIUM

LITERATURA

DZIECIARNIA